حسين بن عبد الله سرابى

شناسنامه 5

سفرنامه فرخ خان امين الدوله ( مخزن الوقايع ) ( فارسى )

چند توضيح اين مجموعه . . . نگارش تاريخ دقيق اجتماعى و سياسى دو قرن اخير ايران منوط به چاپ شدن بسيارى از اسناد و مآخذ عصرى است و از آن جمله است سفرنامه‌هائى كه ايرانيان خواه در سفرهاى خود به پهنهء ايران نوشته‌اند و خواه دربارهء سفرهايى كه به ممالك ديگر كرده و هريك به چشم عجب‌ديده‌ها و شنيده‌هاى تازه‌اى را براى همزبانان خويش به رشتهء قلم درآورده است . از هريك از آن نوشته‌ها مىتوان نكته‌هاى ظريف و طبعا مفيد كه به كار تاريخ‌نويسى مىآيد استخراج كرد و طبعا تاريخ واقعى اجتماعى و سياسى ايران روشن‌تر خواهد شد از آنچه تاكنون به عنوان « تاريخ » به دستمان رسيده است . طبيعى است كه هريك ازين مآخذ قديم به چشم خوانندگان و جستجوكنندگان جنبهء كاملا اعتبارى خواهد داشت و ممكن است كتابى كه پسند ذوق يكى واقع مىشود دلپذير خاطر ديگرى نباشد . اما يك « مجموعه » اى كه به نشر اسناد و مدارك عصرى مىپردازد سعىاش بر آن است كه آن اسناد و مدارك براى تاريخ مفيد واقع شود و نبايد در سنجش و گزينش خود توجهش به آن باشد كه نويسنده سندى خيانت‌كننده بوده است و پردازندهء مدركى ديگر خدمت‌كننده . نوشتهء هردو دسته بايد چاپ شود تا محقق بيطرف و مورخ بىنظر بتواند نويسندگان آن كتابها يا صادركنندگان آن اسناد را چنان كه بوده‌اند بشناساند . بنابراين كتابهايى كه درين مجموعه چاپ خواهد شد دلالت ندارد براين‌كه ناظر يا ناشر به قصد « طرفدارى » به چاپ رسانيده‌اند . يك مجموعه ، از سلسلهء انتشارات اساطير كه علاقه‌مندانى چند به فرهنگ ايران به قصد انتشار كتابهاى مفيد بنياد گذارده‌اند مجموعه‌اى است به نام « سفرنامه‌هاى ايرانى » . درين مجموعه علاوه بر تجديد چاپ سفرنامه‌هايى كه پيش ازين چاپ شده و بسيار ناياب است سفرنامه‌هايى به چاپ خواهد رسيد كه به صورت نسخهء خطى در گوشهء و كنار كتابخانه‌ها ناشناخته مانده است .